Carska Bara   |   Jezera

Prikaži Carska Bara galeriju
U međurečju Tise i Begeja nalazi se Specijalni rezervat prirode "Stari Begej - Carska bara" , udaljen oko 15 kilometara jugozapadno od Zrenjanina. Najveće i najznačajnije zaštićeno prirodno dobro opštine Zrenjanin predstavlja Carska Bara. Zaštićeno prirodno područje se prostire južno od naselja Stajićevo, Lukino Selo i Ečka, i severno od naselja Perlez, a pripada katastarskim opštinama Stajićevo, Perlez i Belo Blato. Nadmorska visina rezervata iznosi od 73 m do 78 m. Rezervat se svojim južnim i zapadnim delom naslanja na magistralni pravac (M 24-1) Zrenjanin - Beograd, jugozapadnim delom se naslanja na reku Tisu, dok je kao sastavni deo rezervata...

Prikaži ceo tekst

U međurečju Tise i Begeja nalazi se Specijalni rezervat prirode "Stari Begej - Carska bara" , udaljen oko 15 kilometara jugozapadno od Zrenjanina. Najveće i najznačajnije zaštićeno prirodno dobro opštine Zrenjanin predstavlja Carska Bara. Zaštićeno prirodno područje se prostire južno od naselja Stajićevo, Lukino Selo i Ečka, i severno od naselja Perlez, a pripada katastarskim opštinama Stajićevo, Perlez i Belo Blato. Nadmorska visina rezervata iznosi od 73 m do 78 m. Rezervat se svojim južnim i zapadnim delom naslanja na magistralni pravac (M 24-1) Zrenjanin - Beograd, jugozapadnim delom se naslanja na reku Tisu, dok je kao sastavni deo rezervata obuhvaćen i tok Starog Begeja i Kanala Begej.

Zaštićeno prirodno dobro ima oblik latiničnog slova "S", blago izvijenog u pravcu jugozapad-severoistok, i predstavlja mrtvaju reke Begej koja je nastala u periodu holocena. Regulacijom toka reke Begej, oblikuje se nekoliko bara čime ovo područje dobija svoj prvobitni izmenjeni oblik. Velika fluvijalna jezera, kao što su Belo jezero, Velika bara, Čistina, Suhaja i Rakitaš, još od 1873. godine se postepeno pretvaraju u ribnjake koji danas obuhvataju površinu od preko 2.000 ha. Licitacijom održanom 1781. godine u Beču, celokupno područje od oko 30.000 lanaca kupio je trgovac Lazar Lukač koji je u obližnjem mestu Ečki izgradio Kaštel. U prelepom zdanju su, između ostalog, održavani i balovi za tadašnje plemstvo austrougarskog carstva na kojima je učestvovala i sama carska porodica. Carska bara, kao najznačajniji i najpoznatiji deo rezervata, svoj naziv duguje austrougarskim carevima koji su na ovom području organizovali brojne lovove na barsku i drugu divljač.

1955. godine dobija status zaštićenog prirodnog dobra južni deo Carske bare, a 1965. godine dobija i status močvare od međunarodnog značaja. Do proširenja granica zaštićenog prirodnog dobra u okviru domaće kategorizacije i područje stiče status Regionalnog parka "Stari Begej" i Strogog prirodnog rezervata "Carska bara" dolazi u toku 1986. godine. Najzad, usled nove kategorizacije koja je izvršena 1994. godine, područje dobija status Specijalnog rezervata prirode pod imenom "Stari Begej - Carska bara", na površini od 1.676 ha, dok zaštitna zona obuhvata 7.532 ha, a za staraoca se postavlja Ribarsko gazdinstvo "Ečka".

Režimi zaštite

Od četiri osnovna segmenta sastoji se Specijalni rezervat prirode "Stari Begej - Carska bara" : korita Starog Begeja, bare Tiganjice, Perleske bare i najveće, Carske bare.
U okviru rezervata prisutan je trostepeni režim zaštite i to:

1. Režim prvog stepena zaštite (najstrožiji režim zaštite, označen crvenom bojom) iznosi 704 ha, odnosno oko 42% područja rezervata;

2. Režim drugog stepena zaštite (označen žutom bojom) iznosi 372 ha, odnosno oko 22,2% područja rezervata;

3. Režim trećeg stepena zaštite (označen zelenom bojom) iznosi oko 600 ha, odnosno 35,8% područja rezervata.

Najznačajnija područja, zonirana prvim, najstrožim stepenom zaštite su Carska bara, Perleska bara, Tiganjica i deo Botoškog rita.

Životinjski svet

Fauna sisara uključuje oko 50 vrsta od kojih su neke vrste kontinentalno ugrožene poput divlje mačke (Felis silvestris), tekunice (Citellus citellus) i vidre (Lutra lutra). Od ovih vrsta, posebno je ugrožena tekunica, kojoj se areal godinama sužava usled smanjenja pašnjačkih površina koje su neophodne za opstanak ove vrste. Druge zabeležene vrste na području rezervata su riđa voluharica (Clethrionomys glareous), bizamski pacov (Ondara zibethica), lasica (Mustela nivalis), tvor (Mustela putorius), kao i lovne vrste sisara: srne (Capreolus capreolus), divlje svinje (Sus scrofa) i zeca (Lepus europaeus) čije su populacije u blagom porastu.

Biljni svet

Usled izuzetno raznovrsnih stanišnih uslova, na području rezervata do sada je zabeleženo preko 500 biljnih vrsta. Prema fitogeografskim odlikama, na ovom području zabeležene su značajne retke i ugrožene vrste od kojih su mnoge endemskog, subendemskog i reliktnog obeležja prisutne u okviru očuvanih fragilnih ekosistema vodenih, močvarnih, slatinskih, stepskih, livadskih i poplavnih šumskih staništa.

Rezervat karakteriše desetak vrsta koje se nalaze na listi prirodnih retkosti, i to: beli lokvanj (Nymphaea alba), žuti lokvanj (Nuphar luteum), gorocvet (Adonis vernalis), uskoliki kaćunak (Dactylorhiza incarnate), močvarni kaćunak (Orchis laxiflor), slatinska palamida (Cirsium brachycephalum), iđirot (Acorus calamus), vodeni orašak (Trapa natans agg), borak (Hippuris vulgaris).
Pet vrsta je prisutno u Crvenoj knjizi flore Srbije: lokvanjčić (Nymphoides flava), kamforika (Camphorosma annua), mešinka (Urticularia vulgaris), kantarion (Hypericum elegans), slatinski ljutić (Ranunculus pedatus), a jedna vrsta, slatinska palamida (Cirsium brachycephalum) se nalazi i u Crvenoj listi Evrope kao izuzetno ugrožena vrsta.

Kratak tekst

Carska Bara podaci

Smeštaj Carska Bara

  • Pokrajina:
  • Vojvodina
  • Upravni okrug:
  • Srednjobanatski upravni okrug
  • Opština:
  • Zrenjanin
  • Geografske
    kordinate:
  • 5° 16' 14
    20° 21' 34
  • Nadmorska visina:
  • 68 m
  • Broj stanovnika:
  • 1477
  • Gustina
    naseljenosti:
  • 51 st/km²
     
  • Poštanski broj:
  • 23205
  • Pozivni broj:
  • 023